Back

ⓘ Чыгыш Түркстан – түндүгү Теңир-Тоо, түштүгү Куэньлун, батышы Алай тоолорунан Турпан ойдуңуна чейинки тарыхый-географиялык аймак. Аны кытайлыктар 18-кылымдын жар ..



                                               

"Азаттык" радиостанциясы

"Азаттык" радиостанциясы – эл аралык көз карандысыз радиостанция; "Эркин Европа/Азаттык" радиосунун Кыргыз уктуруу кызматынын расмий аталышы. Чехиянын борбору Прагада жайгашкан. 1949-ж. мурдагы коммунисттик Чыгыш Европада жашаган калктар үчүн "Эркин Европа" радиосу түзүлгөн. 1953-жылдан тартып мурдагы СССРде жашаган элдер үчүн "Азаттык" радиосу ачылган. Бул эки компания 1975-ж. бириккен. "Эркин Европа/Азаттык" радиосу учурда дүйнөгө 26 тилдеги берүүлөрдү уктурат. Ал АКШнын Конгресси тарабынан каржыланат. "Азаттыктын" "Түркстан редакциясынын" курамындагы кыргызча берүүлөрдү биринчи жолу Аза ...

                                               

Фергана өрөөнүндөгү мөңгүлөр

Фергана кырка тоосунун көпчүлүк бөлүгүнүн бийиктиги 3000 - 3500 м ден ашпайт. Мындай бийиктиктер кар сызыгынан төмөн жайгадйкандыктан мөнгүлөр пайда болбойт. Ал кырка тоонун Алай кырка тоосуна тутумдашкан жагы гана улам бийиктеп 4500 - 4800 м бийиктикке жетет да мөңгүлөрдү пайда кылат. Фергана кырка тоосундагы мөңгүлөрдун жалпы саны 383, аянты 195.8 км 2. Алар Нарындын жана Кара-Дарыянын алабдарына караштуу. Мөңгүлөрдүн көпчулүгүмайда, асылма, кар тибинде. Эң чоң мөңгүсүнүн узундугу 5.4 км, аянты 7.4 км 2. Фергана өрөөнүн курчаган кырка тоолордун эң мөңгүлүүсү - Алай кырка тоосу. Бул кырка ...

                                               

Фрунзе, Михаил

Фрунзе Михаил Васильевич 1885 1925 советтик, партиялык, мамлекеттик жана аскер ишмери. Пишпек шаарындагы аскердик фельдшердин үй бүлөсүндө туулган. 1904 -ж. Верныйдагы гимназияны алтын медаль менен бүтүрүп, Петербург политехникалык институтунун экономика факультетине кирген. Андан революциячыл иши үчүн айдалган. 1905 ж. Ивано Вознесенскиде революциячыл кыймылды уюштурууга катышкан. 1907 ж. Шуяда камакка алынып,1909 1910ж.ж. эки ирет өлүм жазасына өкүм кылынган.,ал жаза кайра 10 жылга чейин, кийин өмүр бою сүргүнгө алмаштырылган. Сүргүндөн 1915 ж. качып чыгып, Иркутск менен Читада революция ...

                                               

Мала кызыл мандалак

Мала кызыл мандалак, - Пияз түбү анча ири эмес, диаметри 2 см, сыртынан кара, жогорку бөлүгү ичинен топурак кыртышынын үстүнө чейин жеткен чач, жүн сымал түктүү, калың кабык менен капталган. Анча бийик эмес өсүмдүк. Сабагы 3, көгүлтүр, бири-бирине кезектешип жайгашкан, тармалдуу жана учуна ичкерген, жылаңач жалбырактуу. Төмөнкү жалбырагы сызгычтай- ланцеттүү, бийиктиги гүлүнөн узунураак. Жалгыз гүлүнүн бийиктиги 4.5 см. Гүл коргонун желекчелери мала кызыл, сыртынан көгүлтүр кызыл, ички түбү кичирээк кара тактуу. Сырткы желекчелери эллипс-ромб формада, ичкилери тескери жумурткадай. Аталык ж ...

                                               

Кыргызстандын туусу

Кыргыз Республикасынын мамлекеттик желеги кызыл түстө. Анын ортосуна алтын түстөгү бирдей өлчөмдө кырк нур болуп чачыраган күнгө окшош тегерек жайгаштырылган. Күндөй тегеректин ичинде Кыргыз боз үйүнүн түндүгү кызыл түстө берилген. Желектин туурасы анын узундугунун бештен үч бөлүгүн түзөт. Жаркыраган тегеректин диаметри желектин туурасынын бештен үч бөлүгүн түзөт. Күн жана нур чачыраган дискалардын диаметрлеринин салыштырмалуулуугу бештен үч бөлүгүнө барабар. Түндүктүн диаметри жаркыраган төгөрөктүн диаметринин жарымын түзөт. Желектин бир түстүү кызылдыгы эрдикти жана тайманбастыктын симво ...

                                               

Гималай

Гималай - – Жер шарындагы эң бийик тоо системасы. Тибет тайпак тоосу менен Инд-Ганг түздүгүнүн аралыгында, Индия, Непал, Кытай, Пакистан, Бутандын аймагында. Узундугу 2400 кмден ашык, туурасы 350 кмге чейин. Деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 6000 м, эң бийик жери 8848 м Жомолунгма чокусу. Бийиктиги 8000 мден ашкан дагы 11 чоку бар. Борбордук Азиянын тоолуу чөлү менен Түштүк Азиянын тропиктик ландшафттарынын ортосундагы орографиялык, климаттык жана флоралык чек болуп эсептелет. Бирок, Гималайда Инд, Cатлеж, Карнали, Арун дарыясынын антецеденттик өтмө капчыгайлары болгондуктан, Инди океанын ...

                                               

Кар сызыгы

Кар сызыгынын деңгээли мөңгүлөр орун алган аймактын климаттык, ороклиматтык жана морфологиялык шарттарына жараша ар кандай бийиктикте жайгашат. Кыргызстандын аймагында тараган мөңгүлөрдөгү кар сызыгынын температуралык режимдин жана жаан-чачындын түндүктөн түштүктү жана батыштан чыгышты карай өзгөргөндүгүнө байланыштуу ошол багыттарда акырындан бийиктөөсү байкалат. Мисалы, Талас Ала-Тоосунун түндүк капталында кар сызыгынын орточо бийиктиги - 3750 м, ал эми Түркстан кырка тоосунун түндүк капталында ошол эле шарттагы мөңгүлөрдөгү кар сызыгынын орточо деңгээли - 4140 м. Кар сызыктарынын ортосу ...

                                               

Ашина

Ашина - байыркы түрк уруусу. Түрктөрдүн келип чыгышы тууралуу Кытайдын "Бей ши", "Чжоу шу", "Бей Ци шу" жана "Суй шу" тарых наамаларында кездешет. Андагы түрктөрдүн келип чыгышы тууралуу уламыштардын бири боюнча түрк урууларынын ата-бабалары хунн урууларынын түндүгүндө, Со аймагында жашаптыр. Алар 70 бир тууган болуп, эң улуусу Ичжини-Нишоду карышкырдын баласы болуптур. Со аймагын душмандар басып алып, алардын ичинен жалгыз Ичжини Нишоду гана аман калыптыр. Анын бир аялы жайдын перисинин кызы, экинчиси кыштын перисинин кызы экен. Биринчи аялынан төрт уул төрөлүп, алардын бири аккууга айлан ...

                                               

Сарымсак датка

XXVII-XIX кылымдардын ортосунда түндүк кыргыздар Чыгыш Түркстан, казактардын Олуя -Атага чейин созулуп жаткан аймактарда жашаган кыргыздарга күйгөн эр-азаматтар тарыхтын учуру келсе да, өз баасын албай келгени өкүнүчтүү. Ошондой инсандардын бири – багыш уруусунан чыккан Сарымсак датка. "Сарымсак датка Хан Азирети Кудаяр менен Шахзаада Малабек касташып, Ташкендин бардык дарбазаларына ат коюшканында жазылат: "Сарымсак датка лашкарлари менен ат коюшту.Ташкентди камап – катуу кармашта кан суудай акты, Малабек дарбазадан качып чыгып кетти. Кудаяр ордого кирсе Малабек жок. Андан соң дагы Кокондо ...

                                               

Кириллицаны латындаштыруу

Мындай да: "Бөдөнөнү сойсо да касапчы сойсун" делинет кыргызда. Кыргыз тилине келгенде чаласабаттар башчылык кылса тантырактар тойлошот, таңгөрү. Мен негизинен алиги Кыргызпатенттин транслитерациясына макулмун. Бирок бу шумдуктар кыргыздын үч тамгасына келгенде айнып калышыптыр да, туш келди жерге апострофту колдоно беришиптир, капырай. Эми-и, алиги Кыргызпатент шабашынан мен чыгып кеттим эле. Себеби Улан Мелисбек калыс баасын берип, аябай сонун анализдеген Эмиль Асанов мырза аерде НЕГИЗГИ кыргыз болду да. Бүгүнкү компьютердин күчү умлауттарды ийгиликтүү колдоно берүүгө мүмкүнчүлүк бергенд ...

Чыгыш Түркстан
                                     

ⓘ Чыгыш Түркстан

Чыгыш Түркстан – түндүгү Теңир-Тоо, түштүгү Куэньлун, батышы Алай тоолорунан Турпан ойдуңуна чейинки тарыхый-географиялык аймак. Аны кытайлыктар 18-кылымдын жарымынан" Синьцзян” –" Жаңы чек” деп атай башташкан. Орто кылымдарда Чыгыш Түркстан Жети-Суу, Кыргызстан, Фергана жана Орто Азиядагы башка аймактар менен бир мамлекеттерге баш кошуп тургандыктан, алардын аймагы жалпысынан" Түркстан” деп аталган. Негизги шаарлары Кашкар, Жаркент, Хотан, Куча болгон. Азыр Чыгыш Түркстан аймагы Шинжаң-Уйгур автономия району катары Кытай Эл Республикасына карайт. Бул тарыхый райондо уйгур, казак, дуңган, кыргыз, өзбек, моңгол, ханзу сыяктуу көп улуттар жашайт.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →